Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) dışişleri bakanları, ABD-İran savaşının bölgede tetiklediği enerji krizi ve deniz trafiğindeki tehditleri görüşmek üzere Manila'da bir araya geldi. Toplantının ardından yayınlanacak taslak bildiride, Hürmüz Boğazı'ndan 'engelsiz' geçiş de dahil olmak üzere, boğazlarda seyrüsefer serbestisi çağrısı yapılacak.
AFP haber ajansının gördüğü taslak metinde, daha önce kullanılmayan bir ifadeyle 'boğazlarda seyrüsefer ve üstten uçuş serbestisi' hedefleniyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, hafta içinde ASEAN temsilcilerine yaptığı uyarıda, İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünün 'tehlikeli bir emsal' oluşturacağını ve seyrüsefer serbestisiyle ilgili temel bir ilkenin tehdit altında olduğunu söyledi.
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik ortak saldırılarının ardından boğazın kapanması, bölgede enerji kıtlığına ve fiyat artışlarına yol açtı. İthalata bağımlı Filipinler, bu durum karşısında ulusal acil durum ilan etmek zorunda kaldı. Taslak bildiride ASEAN ülkeleri arasında enerji işbirliğine atıfta bulunulurken, daha önce duyurulan bölgesel enerji şebekesi veya yakıt paylaşım planında ilerleme kaydedilmediği belirtildi.
Güney Çin Denizi'ndeki gerilim de gündemde
Manila'daki toplantılar, Çin ile ev sahibi Filipinler arasında Güney Çin Denizi'nde yaşanan son çatışmanın gölgesinde başladı. Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos tarafından çağrılan Çin'in Manila Büyükelçisi Jing Quan, yaşanan olayın, uzun süredir üzerinde çalışılan Güney Çin Denizi Davranış Kuralları müzakerelerini etkilemeyeceğini ifade etti.
Jing, 'İkili düzeyde ne yaşanırsa yaşansın, yıl sonuna kadar (kurallar) görüşmelerini tamamlama isteğimizin değişmediğini düşünüyorum' dedi. Malezya Dışişleri Bakanı Mohamad Hasan ise anlaşmanın Kasım ayında Manila'da yapılacak ASEAN liderler zirvesine kadar tamamlanacağına inandığını belirtti.
Çin Büyükelçisi Jing, belgenin Çin'in Filipinler'le olan toprak anlaşmazlıkları gibi ikili meseleleri ele almayacağını, bunun yerine deniz yoluna ilişkin 'angajman kurallarına' odaklanacağını vurguladı. Analistler ise hem Pekin hem de ASEAN üye ülkeleri tarafından kabul edilebilir herhangi bir belgenin bağlayıcılıktan yoksun olacağı uyarısında bulunuyor.
