Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, 25 Temmuz Cumartesi günü Suriye'nin başkenti Şam'a tarihi bir ziyaret gerçekleştirdi. Suriye resmi haber ajansı SANA'nın bildirdiğine göre Guterres, Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara tarafından başkanlık sarayında kabul edildi. Bu ziyaret, 2009'dan bu yana bir BM genel sekreterinin Suriye'ye yaptığı ilk ziyaret olarak kayıtlara geçti.
Guterres, Şara ile yaptığı ortak basın toplantısında, "Hiçbir ülke çok ağır bir çatışmadan tek başına çıkıp kendini yeniden inşa edemez. Suriye'nin bu yöndeki kararlılığına yardım etmeliyiz" diyerek uluslararası topluma çağrıda bulundu.
Ziyaret, 2024 sonunda Beşşar Esad'ın devrilmesi ve İslamcı kökenli bir yönetimin geçiş sürecini başlatmasının ardından Suriye'nin uluslararası sahneye dönüşünde önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Guterres, ziyaretini "dayanışma ziyareti" olarak nitelendirerek, "BM, bu kritik dönemde Suriye'nin yanındadır" mesajını verdi.
Yeniden inşa ve diplomatik bağların onarımı
Suriye Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani, görüşmede uluslararası toplumdan, özellikle Avrupa Birliği'nden daha fazla destek talep ettiklerini yineledi. Şeybani, BM'nin yeniden inşa desteğinin artırılması ve yerinden edilme kamplarının kapatılmasına yönelik hükümet planının ele alındığını belirtti.
Şara hükümeti, yaklaşık 14 yıllık savaş ve onlarca yıllık izolasyonun ardından Suriye'nin diplomatik bağlarını ve ekonomisini yeniden inşa etmeye çalışıyor. Ancak geçiş süreci, geçen yıl kıyı bölgesinde yaklaşık 1.500 Alevi'nin ve güneyde yüzlerce Dürzi'nin hayatını kaybettiği mezhepsel şiddet olaylarıyla gölgelendi. Guterres her iki şiddet dalgası karşısında alarm vererek hesap verebilirlik çağrısı yapmıştı.
Kasım 2025'e kadar BM Güvenlik Konseyi'nin terörle bağlantılı yaptırımları altında kalan Şara, El Kaide'nin Suriye kolunun eski lideriydi. 2016'da örgütle bağlarını koparmasının ardından, 2024 Aralık ayında Esad'ı deviren İslamcı muhalif gruplar ittifakına liderlik etmişti. İktidara geldiğinden bu yana hükümeti, Esad'ın uzun süreli müttefikleri Rusya ve İran'ın ötesine geçerek Suriye'nin diplomatik bağlarını yeniden kurmaya çalışıyor.
Bölgesel gerilimler ve uluslararası adımlar
Guterres'in ziyareti sırasında, onlarca yıldır İsrail ve Suriye güçleri arasında tampon bölgeyi koruyan BM barış gücünü de ziyaret etmesi bekleniyor. İsrail askerleri, Esad devrildikten sonra Suriye'nin güneyinde yeni bölgeleri işgal etmişti. Şam, askerlerin çekilmesini ve 1974 tarihli ayrışma anlaşmasına geri dönülmesini talep ediyor.
Ziyaret, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un Şam'da kaldığı otelin yakınında iki bombanın patlaması ve AB üyesi bir devlet başkanının Esad'ın devrilmesinden sonraki ilk ziyaretini gölgelemesinden sadece haftalar sonra gerçekleşti.
Şara geçen yıl, 1967'den bu yana BM Genel Kurulu'na katılan ilk Suriye devlet başkanı olmuştu. ABD, Suriye'ye yönelik yaptırımların çoğunu kaldırdı ve ABD Başkanı Donald Trump, bu ay başında Şara'ya Suriye'yi terörizmin devlet sponsorları listesinden çıkarma niyetini iletti.
BM Sözcüsü Stephane Dujarric, Guterres'in diğer hükümet yetkilileri ve Suriye sivil toplum temsilcileriyle de görüşeceğini, pazartesi günü parlamentoya hitap etmesinin beklendiğini söyledi. Guterres'in, ülkenin "sadece çatışmadan kurtulmakla kalmayıp tüm Suriyeliler için daha istikrarlı, daha kapsayıcı ve daha müreffeh bir geleceğin temellerini atma fırsatına sahip olduğu" mesajını vereceğini kaydetti.
Maria Nica / Editor
