Birleşmiş Milletler, Suriye’nin egemenliği ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesi çağrısını yinelerken İsrail’den 1974 Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması’na yönelik ihlalleri sona erdirmesini istedi.
BM Genel Sekreteri’nin Suriye Özel Temsilci Yardımcısı Claudio Cordone, BM Güvenlik Konseyi toplantısında İsrail’in Suriye’nin güneyindeki askeri operasyonlarının günlük olarak sürdüğünü söyledi. Cordone, bölgede geniş çaplı inşaat çalışmaları, kontrol noktaları, aramalar ve gözaltılar yapıldığını aktardı.
Güney Suriye’de askeri faaliyetler
Cordone, 5 Ekim’de İsrail’e ait bir askeri mevzinin yakınında bir sivilin vurularak hayatını kaybettiğini belirtti. İsrail’in gözaltında tuttuğu bildirilen 49 kişinin durumuna da değinen Cordone, 23 Eylül’de İsrailli yerleşimci grubundan 14 kişinin ateşkes hattını geçerek Suriye’ye girdiğini ve İsrail güçlerinin bu kişileri daha sonra geri götürdüğünü kaydetti.
İsrail, Beşşar Esed yönetiminin 8 Aralık 2024’te devrilmesinden bu yana Suriye’deki askeri varlığını genişletti. İsrail güçleri, güvenlik gerekçeleri öne sürerek işgal altındaki Golan Tepeleri’ndeki askerden arındırılmış tampon bölgeye ve çevresindeki mevzilere konuşlandı.
Şam yönetimi işgal altındaki bölgelerden tamamen çekilme talebini sürdürürken 1974 anlaşmasına bağlılığını da yineledi. Cordone, güvenlik düzenlemeleri konusunda anlaşmaya varılması ve bunun uluslararası hukukla uyumlu hale getirilmesi için tek yolun diplomasi olduğunu söyledi.
Yerinden edilme ve ekonomik kriz
BM Genel Sekreter Yardımcısı Mohammed Yahya, 3,8 milyondan fazla mülteci ve ülke içinde yerinden edilen kişinin geri dönmesine rağmen 5,5 milyondan fazla Suriyelinin hâlâ yerinden edilmiş durumda olduğunu açıkladı. Yahya, bu kişilerin 770 binden fazlasının kamplarda yaşadığını, kamplardaki nüfusun dörtte üçünü ise kadınlar ile çocukların oluşturduğunu belirtti.
Yahya, hedefin yalnızca ailelerin geri dönmesine yardım etmek olmaması gerektiğini söyledi. İnsanların Suriye’de kalabilmesi ve hayatlarını yeniden kurabilmesi için somut destek sağlanması gerektiğini belirten Yahya, patlayıcı mühimmatın Aralık 2024’ten bu yana 2 bin 500 can kaybına yol açtığını ve 2026 müdahale planının yalnızca yüzde 32 oranında finanse edildiğini bildirdi.
Cordone, para birimindeki değer kaybı ile akaryakıt fiyatlarındaki artışın Suriye halkının temel ürünlere erişim gücünü zayıflattığını ifade etti. Yaptırımların hafifletilmesi ve uluslararası ortaklıkların ekonomik istikrara yönelik ilk katkıları sağladığını söyledi.
Avrupa Birliği’nin 620 milyon avro, Dünya Bankası’nın ise tarım alanında 175 milyon dolarlık destek sağladığını aktaran Cordone, BM’nin Şam yönetimiyle koordinasyon içinde toparlanma ve yeniden imar konulu uluslararası bir konferans düzenleme ihtimalini değerlendirdiğini belirtti. Cordone, bu sürecin Suriye’nin öncelikleri temelinde yürütülmesi gerektiğini vurguladı.
Suriye’de eğitim açığı büyüyor
Şam’dan toplantıya katılan sivil toplum temsilcisi George Batah, 2,7 milyon çocuğun eğitim dışında kaldığını ve yaklaşık 8 bin eğitim tesisinin kullanılamaz durumda olduğunu söyledi. Batah, yeniden imarın eğitime yapılacak yatırımla başlaması gerektiğini savundu.
Plan International’ın Bölge Direktörü Hajir Maalim, 337 milyon dolarlık eğitim sektörü ihtiyacının yalnızca yüzde 16,5’inin karşılandığını belirtti. Maalim, bir neslin geride kalma riskiyle karşı karşıya olduğu uyarısında bulundu.
Toplantıda konuşan ABD temsilcisi, Suriye’nin siyasi, insani ve güvenlik alanlarındaki süregelen ilerlemesini memnuniyetle karşıladıklarını ifade etti.
