İsrail Cumhurbaşkanı İzak Herzog, meclisteki muhalefet grubunun lideri ve eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot’u, Knesset’teki tüm parlamento gruplarıyla bir hafta süren istişarelerin ardından yeni hükümeti kurmakla görevlendirdi.
Eisenkot, Knesset’teki 120 milletvekilinden 67’sini temsil eden partilerin desteğini alırken, 46 milletvekili Başbakan Binyamin Netanyahu’yu destekleyen partiler tarafından önerildi. Eisenkot, görevlendirme belgesini pazar akşamı Kudüs’teki Cumhurbaşkanlığı Konutu’nda düzenlenen törende resmen teslim aldı.
Seçimlerde büyük kazanımlar elde eden Arap partileri de Eisenkot’u destekleyen gruplar arasında yer aldı. Netanyahu, kaydedilmiş bir konuşmasında kurulması beklenen hükümeti eleştirerek “İslamcılara” dayanan bir hükümetin İsrail’i içeriden parçalayacağını söyledi. Muhalefet grubundan Avigdor Lieberman ise Eisenkot’un Arap milletvekillerinin oylarına dayanması halinde onunla ittifak kurmayacağını açıkladı.
Eisenkot, ultra-Ortodoks Yahudilerin (Harediler) askere alınması konusunda esneklik göstererek bu partilerle ittifak kurulmasının önünü açtı ve “ulusal acil durum hükümeti” kurulması çağrısında bulundu. Netanyahu yolsuzluk suçlamalarıyla karşı karşıya bulunurken Gazze savaşı nedeniyle Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin yakalama emri de bulunuyor.
Eisenkot’un hükümeti kurmak için 28 günü bulunuyor; bu süre 14 gün uzatılabiliyor. Başarısız olması halinde cumhurbaşkanı görevi başka bir isme verebilir.
İlan öncesinde ayrı görüşmeler
Herzog’un açıklaması, hafta sonu farklı siyasi kesimlerden isimlerle yaptığı görüşmelerin ardından cumartesi akşamı geldi. İsrail Cumhurbaşkanı, Eisenkot ve Netanyahu ile ayrı ayrı görüşerek kararını kendilerine bildirdi. Times of Israel gazetesi ile Ynet sitesinin aktardığına göre Herzog, perşembe günü parlamento gruplarıyla resmi istişarelerini tamamladıktan sonra sonuçların “açık görünebileceğini”, ancak “gruplar arasındaki ve grupların kendi içindeki karşılıklı vetoların” herhangi bir adayın gerçek bir koalisyon kurma kapasitesini belirsiz hale getirdiğini söylemişti.
“Ulusal acil durum” ve “ulusal birlik” çağrıları
Eisenkot, açıklamanın ardından X platformunda “Şimdi ulusal acil durum hükümeti kurma zamanı” diye yazdı ve “Layık olmak için elimden gelen her şeyi yapacağım” ifadelerini kullandı. Ynet’in aktardığına göre Yaşar Partisi lideri, hükümetine katılacak herkesten dört ilkeye bağlı kalmasını istiyor: Herkes için askeri, ulusal veya sivil zorunlu hizmet; İsrail’in Yahudi ve demokratik devlet kimliğinin teyit edilmesi; Bağımsızlık Bildirgesi’nin değerlerine bağlılık; Hamas’ın terör örgütü kabul edilmesi ve askeri kapasitesi ile yönetiminin dağıtılması. Eisenkot, Haredilerin askere alınması konusunda cuma günü de “orduyu güçlendirmek ve saflarını genişletmek için herkesin askeri, ulusal veya sivil zorunlu hizmet yapması” şartını yineledi.
Netanyahu ise cumartesi akşamı yayımladığı görüntülü konuşmada, “devletimizi korumak isteyen tüm Siyonist partileri” kapsayan bir birlik hükümeti çağrısı yaptı. Ynet’in aktardığına göre Netanyahu, “Tek bir seçenek var: ulusal intihar değil, ulusal birlik” dedi ve Eisenkot’u “gelecek hafta” Arap partilerine dayanan bir hükümet kurmaya çalışmakla suçladı. Yaşar Partisi, konuşmayı “histerik” olarak nitelendirerek Likud ve müttefiklerine “aşırılık yanlılarıyla ittifaklarını kamuoyu önünde sona erdirdiklerini açıklama” çağrısında bulundu. Fransız haber ajansının aktardığına göre parti ayrıca Likud ve müttefiklerinden Eisenkot’un dört ilkesini kabul ederek onun liderliğindeki hükümete katılmalarını istedi.
Arap partileri ve Harediler çoğunluğun anahtarı
Birleşik Liste’nin 11 milletvekilinden sorumlu lideri Ahmed Tibi, Herzog’un kararının “beklenen” bir karar olduğunu söyledi ve “Cumhurbaşkanının ulusal birlik hükümetine yönelmesinden korkuyorduk” dedi. Tibi, El Cezire’nin aktardığı açıklamalarında Eisenkot’un “Arap partilerinin dışarıdan desteğiyle” bir azınlık hükümetine liderlik edebileceğini belirtti. Böyle bir hükümetin bu partiler açısından “hayal hükümeti” olmayacağını söyleyen Tibi, önceliğin Netanyahu, Itamar Ben-Gvir ve Bezalel Smotrich hükümetini düşürmek olduğunu kaydetti.
28 Ekim’deki seçimlerde dört partiden oluşan Eisenkot bloku 48, Netanyahu bloku ise 53 sandalye kazandı. Arap partileri ise rekor sayıda, 19 sandalye elde etti. Times of Israel’in hesaplamalarına göre, 7 sandalyeli Haredi parti Birleşik Tevrat Yahudiliği’nin katılması halinde Eisenkot’un sandalye sayısı 55’e, 6 sandalyeli Şas’ın desteğiyle ise az farkla çoğunluk olan 61’e çıkabilir. Ancak Şas, katılma ihtimaliyle ilgili haberleri “tamamen sahte haber” olarak nitelendirdi. Lieberman ise cuma günü Netanyahu olmadan ve Arap partilerine dayanmadan hükümet kurmak için Haredilerin askere alınması konusunda “acı verici tavizler” vermeye hazır olduğunu açıkladı.
Eisenkot, Knesset’in güvenoyunu alması halinde 61’den az sandalyeyle de azınlık hükümeti kurabilir. Eisenkot’un ve ikinci adayın başarısız olması durumunda Knesset çoğunluğu üçüncü bir adayı destekleyebilir ve bu adaya 14 günlük son bir süre verilir. Bu da başarısız olursa İsrail 90 gün içinde yeniden seçime gider; bu süre boyunca Netanyahu geçici hükümetin başbakanı olarak görevini sürdürür. El Cezire’nin aktardığına göre.
Fotoğraf: İsrail Cumhurbaşkanlığı Konutu
