Tahran, Hürmüz Boğazı’nın belirlediği yedi şart yerine getirilmeden yeniden açılmayacağını bildirdi. İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai, ABD’nin bu şartlara verdiği yanıtın “aldatıcı” olduğunu ve Washington’ın müzakerelerin sürdüğüne ilişkin açıklamalarının ekonomik baskıyı hafifletmeyi ve petrol fiyatlarını düşürmeyi amaçladığını söyledi.
Rızai, “Şu anda Amerikalılarla herhangi bir müzakere yok ve Tahran ile Washington arasında hiçbir görüşme yürütülmüyor” dedi. Fars Haber Ajansı, İran’ın ABD’den şartlarına açık ve net bir yanıt istediğini, ancak ABD yönetiminin şimdiye kadar böyle bir yanıt vermediğini ve aldatıcı cevaplarla yetindiğini Rızai’ye dayanarak aktardı.
Yedi şart ne?
Tahran’ın Washington’a ilettiği şartlar, Anadolu Ajansı’na göre deniz ablukasının kaldırılması, ticari gemiler ile petrol tankerlerinin Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişinin garanti edilmesi, tek taraflı yaptırımların kaldırılması, petrol ihracatına muafiyet tanınması, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması, nükleer materyallerin ülke içinde kalması ve savaşın sona ermesini kapsıyor.
İran, ABD’nin saldırılarına 8 Temmuz’da yeniden başlamasının ardından 12 Temmuz’da boğazı tekrar kapattı ve belirlediği güzergâhın dışından veya “izinsiz” geçen gemileri hedef almakla tehdit etti.
Arakçi, ABD’nin “ödülünü” kınaması için BM’ye başvurdu
Bu gelişmelerin ardından İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres’e, Güvenlik Konseyi Başkanı Sanita Pavluta-Dizland’a ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Genel Direktörü Rafael Grossi’ye bir mektup gönderdi. Mektup, ABD Dışişleri Bakanlığının “Adalet İçin Ödüller” programı kapsamında İran’ın nükleer programı hakkında bilgi karşılığında 20 milyon dolara kadar ödül verileceğini duyurmasının ardından gönderildi. Duyuru, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından da yeniden paylaşıldı.
Arakçi, ABD’nin bu adımını “iğrenç ve üzücü” olarak nitelendirdi. Bunun, nükleer tesisler, ekipmanlar, bilim insanları ve uzmanlar hakkında gizli bilgi toplamayı ve casusluk faaliyetlerini teşvik ettiğini, bilim insanlarını hedef haline getirebileceğini ve sabotaj riskini artırabileceğini belirtti. İran’ın Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’nın 4. maddesi uyarınca nükleer enerjiyi araştırma ve barışçıl amaçlarla kullanma hakkına sahip olduğunu vurgulayan Arakçi, Güvenlik Konseyi’nden Washington’ı sorumlu tutmasını istedi. Arakçi ayrıca Grossi’ye teftiş bilgilerinin gizliliğini koruma ve konuyu Ajans Yönetim Kurulu’na taşıma çağrısında bulundu.
ABD politikasının “yanılsamaları”
Arakçi, ayrı bir mektupta ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’yu hedef alarak şöyle dedi: “Sekiz yıl önce Pompeo gibi karikatürize bir figür, İranlıların ‘yemek yemek istiyorlarsa’ Beyaz Saray’ın dayatmalarına uymaları gerektiğini söyledi. Bugün, Kübalı yurttaşları da aynı politikadan mustarip olan Rubio bu saçmalığı tekrarlıyor.” Arakçi sözlerini şöyle sürdürdü: “İnsanlık dışılığı bir kenara bırakın; ABD’nin başarısız politikasını üreten şey yanılsamalardır.”
Rubio, El Cezire’nin aktardığına göre pazar günü İran’a yönelik savaşın mutlaka popüler olmayabileceğini, ancak nükleer tehdidi durdurmak için “gerekli” olduğunu söyledi. ABD medyası da Rubio’nun Tahran’ın müzakerelerdeki taleplerini kabul edilemez olarak nitelendirdiğini aktardı.
Fotoğraflar: Anadolu Ajansı
