Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nde (GKRY) yaşayan İsraillilerin sayısındaki artış, iki taraf arasındaki ekonomik bağlar ve İsrail'in ada üzerindeki etkisine ilişkin tartışmaları beraberinde getiriyor. İsrail'in Lefkoşa Büyükelçiliği, yaklaşık 15 ila 20 bin İsraillinin GKRY'yi ev olarak gördüğünü açıkladı ve bu sayının yıllar içinde önemli ölçüde yükseldiğini belirtti.
Büyükelçiliğe göre coğrafi yakınlık ile İsrail-GKRY ilişkileri, adayı İsrailliler açısından cazip hale getiren unsurlar arasında bulunuyor. Ekonomik bağların güçlenmesiyle İsrailli şirketler GKRY'yi yalnızca ürün sattıkları bir pazar olarak değil, uluslararası faaliyetlerini yürüttükleri bir merkez olarak da görmeye başladı.
Turizm ve ticarette hızlı artış
GKRY İstatistik Servisinin verileri, İsrail'in 2025'te adanın en büyük ikinci turizm pazarı konumuna yükseldiğini gösterdi. İsrailli ziyaretçilerin aynı yıl toplam turist girişleri içindeki payı yüzde 13 oldu.
İsrail ile GKRY arasındaki ticaret hacmi 2025'te 600 milyon avroyu aştı. İsrail yatırımları enerji, gayrimenkul, teknoloji ve turizm alanlarında genişlerken, iki taraf tarım ve su teknolojilerinde yeni işbirliği imkanlarını da değerlendiriyor.
İsrail tarım teknolojilerinin GKRY koşullarında denenmesi ve bölgedeki çiftçilere tanıtılması için bir pilot gösterim çiftliği kurulması ihtimali de değerlendirildi.
GKRY'de bulunan bazı İsraillilerin Avrupa Birliği pasaportu taşıması, bu kişilerin resmi istatistiklerde İsrail vatandaşı olarak yer almamasına yol açabiliyor.
İsrail'den ayrılma eğilimi
Tel Aviv Üniversitesinin araştırmasına göre yaklaşık 49 bin İsrailli, 2023 ve 2024 yıllarında bir yıldan uzun süreyle ülkesinden ayrıldı. Araştırma, 2025'te İsrail'den ayrılan yaklaşık 50 bin kişinin en az 12 ay yurt dışında kalması durumunda göçmen olarak sınıflandırılacağını öngördü.
Çalışmada, yüksek göç seviyelerinin sürmesinin İsrail ekonomisi ve güvenliği bakımından sonuçlar doğurabileceği değerlendirildi. İsrail Vergi Dairesinin Planlama ve Ekonomi Bölümünün çalışması da varlıklı İsrailliler arasındaki göç oranının 2023 ve 2024'te rekor düzeye ulaştığını, bu oranın 2019'a kadar kaydedilen seviyenin neredeyse iki katına çıktığını ortaya koydu.
Doktorlar, mühendisler ile yüksek eğitimli ve yüksek gelirli çalışanların göç edenler içinde önemli bir paya sahip olduğu aktarıldı.
Teknoloji ve enerji projeleri
İsrail ile GKRY arasındaki ortaklıklar enerji depolama, yapay zeka ve siber güvenliği de kapsıyor. İsrail merkezli BaroMar ile GKRY Enstitüsü tarafından yürütülen ortak projede, su altında basınçlı hava kullanarak enerji depolayan sistem PROTEAS araştırma tesisine entegre edildi ve burada test ediliyor.
Rum toplumundaki etkisine ilişkin değerlendirmeler
GKRY'de bazı Rumların artan İsrail etkisinden rahatsızlık duyduğu yönündeki değerlendirmeler kamuoyuna yansıdı. Bu değerlendirmelerde, İsraillilerin GKRY'ye yerleşiminin kalıcı hale gelebileceği ve hükümetin İsraillilere yönelik ayrıcalıklı politikalarının tartışma yarattığı savunuldu.
İsraillilerin ihtiyaçları için okullar, ibadet yerleri, işletmeler ve altyapılar kurulmasının, İsrail varlığının yatırım ve turizmi aşarak yerleşim niteliği kazandığı algısını güçlendirdiği ileri sürüldü. Sürecin bu biçimde devam etmesinin, Rum toplumunda İsrail'le iyi ilişkiler konusundaki kabulü zayıflatabileceği değerlendirildi.
