İsrail yönetimi, ABD'nin öncülük ettiği ve Hamas'ın silahsızlandırılmasını merkeze alan ateşkes planına yönelik güvenlik kaygılarını Beyaz Saray'a resmen iletti. İsrail Başbakanlık Sözcüsü Doron Spielman, Associated Press'e yaptığı açıklamada, Hamas'ın askeri kapasitesini yeniden inşa ettiğini belirterek, terör örgütünün tamamen silahsızlanması sağlanmadan İsrail güçlerinin Gazze Şeridi'nden çekilmeyeceğini vurguladı.
Spielman, istihbarat değerlendirmelerinin Hamas'ın gerçek bir silahsızlanma yerine askeri gücünü artırmaya odaklandığını gösterdiğini söyledi. "Hamas gerçekten silahsızlanmadan önce biz çekilirsek, Gazze genelinde varlığını hızla genişletecek, terör altyapısını yeniden kuracak ve 7 Ekim tarzı bir saldırıyı tekrarlamaya çalışacak" dedi.
Geçen hafta duyurulan 20 maddelik Trump planı, Hamas'ın silahlarını teslim etmesini, tünel ağını imha etmesini ve Gazze'de yeni bir Filistinli teknokrat yönetimin kurulmasını öngörüyor. Plan, İsrail'in aşamalı çekilmesini, uluslararası bir güvenlik gücünün konuşlandırılmasını ve bölgenin yeniden inşasını da içeriyor.
Associated Press tarafından doğrulanan anlaşma metnine göre, Hamas kontrolündeki polisin silahları, ABD destekli bir Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi'ne devredilecek. Anlaşma, ağır silahların aşamalı olarak devre dışı bırakılmasını, askeri üretim tesislerinin sökülmesini ve tünellerin imhasını öngörüyor. Bu adımlar, İsrail'in askeri çekilmeleriyle bağlantılı olacak.
Ancak İsrailli yetkililer, mevcut düzenlemenin güvenlik endişelerini karşılamadığı görüşünde. Spielman, Hamas'ın müzakereler sürerken bile savaşçı toplamaya ve silahlanmaya devam ettiğini gösteren istihbarata dayandıklarını belirtti. İsrail, askeri çekilmenin ancak Hamas'ın tüm silahlarının doğrulanabilir şekilde tesliminden sonra gerçekleşeceğini ısrarla vurguladı.
Beyaz Saray, İsrail'in Hamas'ın askeri yeteneklerini yeniden inşa ettiği yönündeki değerlendirmesi hakkında ek yorum yapmaktan kaçındı. ABD'li yetkililer, İsrail'in müzakerelerin her aşamasında bilgilendirildiğini ve ekim ayındaki ateşkes anlaşmasının ötesinde yeni taahhütler istenmediğini ifade etti.
İsrail'in Beyaz Saray'a sunduğu endişelerin tam kapsamı netleşmezken, müzakerelere yakın kaynaklar İsrail'in eski İngiltere Başbakanı Tony Blair aracılığıyla da çekincelerini ilettiğini aktardı. İsrail'in talepleri arasında, gerek görülmesi halinde Gazze içinde askeri operasyon özgürlüğünün korunması da yer alıyor.
Diğer bir kaynak, İsrailli yetkililerin anlaşmanın uygulanmasının denetlenmesinde Katar ve Türkiye'ye rol verilmesine karşı çıktığını ve Hamas'tan ele geçirilecek silahların depolanmak yerine imha edilmesi gerektiğinde ısrar ettiğini bildirdi.
İsrail şu anda Gazze Şeridi'nin yüzde 60'ından fazlasını kontrol ediyor. Kontrol altındaki bölgelerin büyük kısmı ağır hasarlı ve neredeyse boşaltılmış durumda. Gazze'nin yaklaşık iki milyonluk nüfusunun çoğu, geri kalan alanlarda aşırı kalabalık çadır kamplarında ve yıkıntılar arasında yaşam mücadelesi veriyor.
Siyasi dinamikler de anlaşmanın önünde engel oluşturuyor. Başbakan Netanyahu'nun ekimde parlamento seçimleriyle karşı karşıya kalması, iç politik baskıları artırıyor. Aşırı sağcı koalisyon ortakları askeri baskının sürdürülmesini isterken, muhalefet Netanyahu'yu 7 Ekim 2023 saldırısını önleyememekle suçluyor. Hamas'ın liderlik ettiği o saldırıda İsrail'de çoğu sivil yaklaşık 1.200 kişi hayatını kaybetmiş, 251 kişi rehin alınmıştı.
