İlaç üretimine yön veren keşif Kagan ve Soai'ye Nobel Kimya Ödülü getirdi

İlaç, aroma ve koku üretiminde kullanılan tepkimelere temel oluşturan çalışmaları nedeniyle Fransız Henri B. Kagan ve Japon Kenso Soai, 2026 Nobel Kimya Ödülü'nün sahibi oldu.

İlaçtan parfüme kadar pek çok ürünün üretiminde kullanılan kimyasal tepkimelerin temelini güçlendiren iki bilim insanı, 2026 Nobel Kimya Ödülü'nü kazandı. İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, ödülü Fransız Henri B. Kagan ile Japon Kenso Soai'ye verdiğini duyurdu.

İki kimyager, asimetrik organik sentezde doğrusal olmayan etkileri ve otokatalizi ortaya koyan çalışmalarıyla ödüle layık görüldü.

Moleküllerin ayna yansıması

Amino asitler gibi bazı moleküllerin birbirinin ayna yansıması olan iki biçimi bulunuyor; ancak canlıların bünyesinde bu biçimlerden yalnızca biri yer alıyor. Kimyacılar için önemli olan, üretim sırasında istenen biçimi seçerek elde edebilmek.

Kagan bu alanda, tepkimeleri yönlendiren bir yöntemle ayna biçimlerinden birinin daha önce olası görülmeyen yükseklikte bir oranla üretilebileceğini kanıtladı. Soai de iki olası biçimden sadece birinin oluştuğu ilk tepkimeyi geliştirdi.

Ayna görüntüsü molekül çiftlerini gösteren bir şema

Akademi, "Soai tepkimesi" diye anılan bu deneyi kimya tarihinin en dikkat çekici deneylerinden biri olarak niteledi.

Ödülün sahipleri kim?

Henri B. Kagan 1930'da Fransa'da doğdu. Sorbonne Üniversitesinde öğrenim gören Kagan, 1960'ta Collège de France'ta doktorasını tamamladı ve asimetrik kataliz alanındaki çalışmalarıyla öne çıktı. Kenso Soai ise 1950'de Japonya'nın Hiroşima kentinde doğdu, Tokyo Üniversitesinden mezun oldu ve 1979'da doktorasını aldı.

Nobel Ödüllerinin kurucusu Alfred Nobel (arşiv)