İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, salı günü yaptığı açıklamada, Tahran’ın petrol satmasının engellendiği bir bölgede hiçbir ülkenin petrol satamayacağını söyledi. Kalibaf, ABD ve diğer ülkelerin İran’ın petrol ihracatına yönelik baskının bölgesel sonuçlar doğuracağını bilmesi gerektiğini belirtti.
Kalibaf ayrıca güvenlik garanti edilmediği sürece hiçbir altyapının güvende olmayacağını ifade etti. Washington’ın Tahran üzerindeki baskıyı artırması halinde İran’ın geri adım atmayacağını söyleyen Meclis Başkanı, ülkesinin hava veya ticari ablukalar karşısında çekilmeyeceğini vurguladı.
Petrol ihracatına ilişkin karşıt açıklamalar
İran Merkez Bankası Başkanı, ağustosta ülkenin petrol ihracatının sıfıra indiğini açıklamıştı. Bu durumun savaş ve ABD yaptırımları nedeniyle ortaya çıktığını belirten başkan, Tahran’ın artık ham petrol ihraç etmediğini söylemişti.
ABD ordusu ise 19 Eylül’de, son aylarda Hürmüz Boğazı’ndan ABD askeri desteğiyle 1 milyardan fazla varil ham petrol geçtiğini bildirdi. Washington, kendi ifadesiyle "aşılmaz abluka" altındaki İran’ın sıfır varil petrol ihraç ettiğini savunuyor.
Hürmüz Boğazı’nda şartlar ve öneriler
İran, Hürmüz Boğazı’ndaki geçişleri ABD’nin haziran ayında imzalanan mutabakat kapsamında verdiği taahhütleri yerine getirmesi şartına bağlıyor. Tahran, kendi talepleri karşılanmadan ve ABD’nin yükümlülükleri uygulanmadan stratejik su yolunu tamamen açmayacağını belirtiyor.
İran’ın önerisinde ABD’nin dondurulan İran varlıklarını serbest bırakması, petrol yaptırımlarını kaldırması ve İran limanlarına yönelik deniz ablukasını sona erdirmesi isteniyor. Bu adımların ardından İran’ın boğazı yeniden açması ve nihai anlaşma için görüşmelerin başlaması öngörülüyor.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yedi gün içinde normal ticari trafiğe açma önerisini cumartesi günü reddetti. Trump, İran’ın şartlarını kabul edilemez olarak nitelendirerek Washington’ın su yolu üzerinde "tam kontrole" sahip olduğunu savundu.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise pazartesi günü, Katarlı arabulucuların Hürmüz Boğazı’nın açılması konusunda Tahran’la görüşülen yeni önerileri ABD’ye ileteceğini söyledi.
İran’dan misilleme uyarısı
Kalibaf, daha önce Washington’ın İran’ın petrol ve doğal gaz tesislerine saldırması halinde Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı çevresindeki ABD enerji altyapısı ile varlıklarının İran’ın misillemesiyle karşılaşabileceği uyarısında bulunmuştu.
İran Meclis Başkanı, her türlü tehdide veya maceracılığa verilecek yanıtın "pişmanlık verici ve hızlı" olacağını ifade etti.
Gerilimin seyri
Şubat ayında ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaşın ardından Tahran, İsrail’e ve bölgedeki ABD hedeflerine saldırılar düzenledi. Taraflar nisanda ateşkes anlaşmasına vardı.
Washington ve Tahran, haziranda Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğü konusunda bir mutabakat imzaladı. Ancak stratejik su yolundaki güvenlik düzenlemeleri üzerindeki anlaşmazlıklar uygulamayı sekteye uğrattı ve iki taraf arasındaki gerilim devam etti.
