Filistin devletinin 1967 sınırlarında kurulması ve İsrail’in Lübnan’dan tamamen çekilmesi, Suudi Arabistan ile Fransa’nın Paris’te yayımladığı ortak açıklamanın öne çıkan başlıkları oldu. Riyad ve Paris ayrıca Gazze’de sürdürülebilir ateşkes ile insani yardımın güvenli ve engelsiz şekilde ulaştırılması çağrısı yaptı.
Ortak açıklama, Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın 23-24 Ağustos’ta Fransa’ya gerçekleştirdiği devlet ziyareti sonrasında yayımlandı. Muhammed bin Selman ile Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Paris’teki görüşmenin yanı sıra Suudi-Fransız Stratejik Ortaklık Konseyi’nin ilk toplantısına da başkanlık etti.
Filistin için iki devletli çözüm vurgusu
Suudi Arabistan ve Fransa, Filistin halkının bağımsız bir devlet kurma hakkını zayıflatmaya yönelik girişimleri reddetti. İki ülke, İsrail’in yerleşim politikası ile işgal altındaki bölgelerde yaşanan şiddetin iki devletli çözümü tehdit ettiğini belirtti.
Riyad ve Paris, bölgesel istikrarın devletlerin egemenliği, uluslararası hukuk ve çatışmaların siyasi ve diplomatik yollarla çözülmesi esaslarına dayanması gerektiğini kaydetti. Gazze’de sürdürülebilir ateşkes için gerekli şartların oluşturulması ve insani yardımın acil, güvenli ve engelsiz biçimde ulaştırılması istendi.
Taraflar, Hamas’ın silahsızlandırılmasına ilişkin anlaşma duyurusunu memnuniyetle karşıladı ve anlaşmanın uygulanması çağrısında bulundu. Suudi Arabistan ile Fransa ayrıca New York Bildirgesi’ne bağlılıklarını yineledi; Filistin Yönetimi’nin reformları ile cumhurbaşkanlığı ve yasama seçimlerine yönelik planlarına destek verdi.
Lübnan’da egemenlik ve silahsızlanma çağrısı
Lübnan konusunda iki ülke, nihai çözüme ulaşılması için çabaların artırılması, devlet kurumlarının güçlendirilmesi ve ülkenin egemenliği ile toprak bütünlüğünün korunması gerektiği konusunda anlaştı.
Suudi Arabistan ve Fransa, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 1701 sayılı kararının bütünüyle uygulanmasını istedi. Açıklamada, devlet kontrolü dışındaki tüm silahlı grupların tamamen silahsızlandırılması ve İsrail’in Lübnan topraklarının tamamından çekilmesi çağrısı yapıldı. İki ülke, Lübnan Silahlı Kuvvetleri ile güvenlik kurumlarına desteğini de yineledi.
İran başlığında Riyad ve Paris, gerilimin daha fazla tırmanmasını önleyecek müzakere edilmiş bir çözüm çağrısında bulundu. İki ülke, Tahran’ın nükleer programının barışçıl niteliğinin güvence altına alınması için diplomasiyi desteklediğini ve İran’ın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ile tam işbirliğine dönmesi gerektiğini bildirdi.
Ortak açıklamada Hürmüz Boğazı’ndaki gemilere yönelik saldırılar ve seyrüsefer tehditleri de kınandı. Deniz taşımacılığının, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a ortak saldırılar düzenlemesinden önceki koşullara dönmesi istendi. Taraflar, seyrüsefer ve geçiş özgürlüğünün korunması ile doğrudan veya dolaylı ücret ve kısıtlamaların bulunmaması çağrısı yaptı.
Suriye, Yemen ve Sudan için ortak tutum
Suudi Arabistan ve Fransa, Suriye’nin birliği, istikrarı ve ekonomik toparlanmasına bağlılıklarını teyit etti. Güçlü kurumların önemini vurgulayan iki ülke, Suudi-Suriye-Fransız Ortak İş Konseyi’nin kurulmasını memnuniyetle karşıladı. Açıklamada Suriye’nin Avrupa, Körfez ve Asya’yı birbirine bağlayan bir köprü olma potansiyeline de dikkat çekildi.
Yemen’de taraflar, Başkanlık Liderlik Konseyi’ne ve Birleşmiş Milletler’in kapsamlı çözüm çabalarına desteklerini yineledi. Suudi Arabistan’daki sivil altyapı ve kritik tesislere yönelik saldırılar ile ticari gemilere yönelik saldırılar kınandı; seyrüsefer özgürlüğüne bağlılık vurgulandı. Fransa, Suudi Arabistan’la tam dayanışma içinde olduğunu açıkladı.
İki ülke, Sudan’daki krizin sona erdirilmesi ve dış müdahalenin durdurulması için çabaların yoğunlaştırılmasını istedi. Sudan’ın egemenliği, toprak bütünlüğü ve kurumlarının korunması gerektiği belirtildi.
Savunma ve ekonomi alanında yeni anlaşmalar
Suudi Arabistan ile Fransa, silahlanma ve eğitim alanlarını da kapsayan savunma işbirliğini derinleştirme konusunda anlaştı. Ziyaret sırasında savunma, sağlık, yapay zeka, gelişmekte olan teknolojiler ve eğlence alanlarında anlaşmalar ile mutabakat zabıtları imzalandı.
İkili ticaretin 2025’te yaklaşık 11,8 milyar dolara ulaştığı açıklandı. Suudi-Fransız yatırım yuvarlak masa toplantısında 21 anlaşma ve mutabakat zaptı duyuruldu.
23-24 Ağustos tarihli ziyaret, Suudi Arabistan ile Fransa’nın siyasi ilişkilerinin kuruluşunun 100. yılını kutladığı dönemde gerçekleşti.
