Genel grev Fransa’yı felç etti: Lyon’da çatışma, Paris’te polis helikopterleri

Sendikaların hayat pahalılığı ve kamu hizmetlerindeki gerileme nedeniyle çağrı yaptığı genel grev gününde yüz binlerce kişi Fransa kentlerinin sokaklarına çıktı. İçişleri Bakanlığı göstericilerin sayısını yaklaşık 600 bin olarak açıklarken CGT sendikası bu sayının 1,6 milyon olduğunu belirtti; Lyon’da polis tazyikli su ve göz yaşartıcı gaz kullandı.

Fransa’da perşembe günü büyük işçi sendikalarının çağrısıyla genel grev düzenlendi. İşçiler, emekliler, öğretmenler, üniversite ve lise öğrencileri ülkenin çeşitli kentlerinde maaş ve emekli aylıklarının artırılması, kamu hizmetlerinin güçlendirilmesi ve eğitime daha fazla kaynak ayrılması talebiyle gösteriler düzenledi.

Katılım rakamları arasında dikkat çekici fark oluştu. Fransa İçişleri Bakanlığı, yerel saatle 17.00’ye kadar Paris dahil ülke genelindeki gösterilere yaklaşık 600 bin kişinin katıldığını açıkladı. Örgütleyici sendikaların en büyüğü olan Genel İş Konfederasyonu (CGT) ise katılımcı sayısının başkentte 350 bin kişi olmak üzere yaklaşık 1,6 milyona ulaştığını belirtti.

Görüntülerde Lyon kentindeki protestolar sırasında ateşe verilen bir otomobilin alevler içinde kaldığı görülüyor. İçişleri Bakanlığı, Lyon’da güvenlik güçlerinin bazılarının siyah kıyafetler giyip yüzlerini gizlediği birkaç yüz kişilik radikal bir grupla karşı karşıya geldiğini açıkladı. Bakanlık, şiddet olaylarının kontrol altına alındığını ancak gerginliğin sürdüğünü belirtti.

70 bin polis ve jandarma

İçişleri Bakanı Laurent Nuñez çarşamba günü düzenlediği basın toplantısında, ülke genelinde 220’den fazla gösteri düzenlenmesinin beklendiğini açıklamıştı. Nuñez, zırhlı araçlar, insansız hava araçları ve helikopterlerin desteğiyle yaklaşık 70 bin polis ve jandarmanın görevlendirileceğini söyledi. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da grevden bir gün önce savunma ve güvenlik toplantısına başkanlık etti.

Genel grev gününde Fransa’daki bir caddede gösterici kalabalığı

İçişleri Bakanlığı yaptığı açıklamada, polisin durumu kontrol altında tuttuğunu ancak ortamın hâlâ gergin olduğunu belirtti. Bakanlık X platformunda, "Gösteri yapmak bir haktır ancak başkalarını tehlikeye atmak ve mülklere zarar vermek hoş görülemez" paylaşımında bulundu. Bakanlık, Rennes, Toulouse, Bordeaux, Strasbourg ve Paris’teki liselerin yakınlarında şiddet olayları yaşandığını bildirdi. Olaylarda havai fişek atılması, yangın çıkarılması ve polise cisim fırlatılması yer aldı.

Görüntülerde Lyon’da polisin göstericileri dağıtmak için tazyikli su ve göz yaşartıcı gaz kullandığı görülüyor. Paris’te ana yürüyüş, öğleden sonra mahkemenin onayladığı güzergâh üzerinden Cumhuriyet Meydanı’ndan Nation Meydanı’na doğru başladı. Yürüyüş başlangıçta şenlik havasında geçse de öndeki gruplar yaklaşık iki saat sonra polisle çatıştı; polis de göz yaşartıcı gazla karşılık verdi. Eyfel Kulesi grev nedeniyle ziyaretçilere kapatıldı.

Lise öğrencileri ön planda

Grev, lise ve üniversite öğrencilerinin haftalardır sürdürdüğü protestolarla aynı döneme denk geldi. Paris’te Panthéon-Assas Üniversitesi ile aralarında Victor Hugo, Sophie Germain ve Claude Monet’nin de bulunduğu çok sayıda lisenin girişleri kapatıldı. Polis, Honoré de Balzac Lisesi önünde göz yaşartıcı gaz, Rivoli Caddesi’nde ise cop kullandı. Bordeaux, Toulouse, Rennes, Lille ve Strasbourg’da da benzer kapatmalar yaşandı.

Bu kısa görüntülerde Lyon’daki göstericilerin polis memurlarına boya attığı görülüyor. Toulouse yakınlarındaki Tournefeuille kasabasında bir liseye atılan havai fişekler nedeniyle yangın çıktı; öğrenciler ve personel tahliye edildi. Eğitim Bakanı Édouard Geffray, X’te yaptığı paylaşımda olayı "suç teşkil eden bir davranış ve tam bir skandal" olarak nitelendirdi. Lise öğrenci sendikaları binden fazla okulun kapatıldığını veya kuşatıldığını belirtirken Eğitim Bakanlığı bu sayıyı 81 olarak açıkladı.

Fransa’daki protestolar sırasında meşale taşıyan göstericiler

"Bizi hiçbir şey durduramaz"

CGT Genel Sekreteri Sophie Binet gazetecilere yaptığı açıklamada, "Hükümet gösterileri engellemeye çalıştı ancak gösteriler hiç olmadığı kadar büyük" dedi. Binet, seferberliği sona erdirecek tek şeyin sendikaların taleplerine yanıt verilmesi olduğunu belirterek hükümeti "bekledikçe bedel artar" sözleriyle uyardı. Sendikaların ortak açıklamasında ise "Maaşlar ve emekli aylıkları dışında her şey artıyor, öfke büyük" ifadeleri yer aldı.

Görüntülerde Fransız polislerinin kalkanlarıyla göstericilere doğru ilerlediği ve gözaltı sırasında bazılarını yere yatırdığı görülüyor. Hükümet polis yöntemlerini savunurken, olası aşırılıkların soruşturulacağını belirtti. Eğitim protestolarının 17 Eylül’de başlamasından bu yana yaklaşık 8 bin kişi gözaltına alındı. Son haftalardaki gösterilerde çok sayıda Filistin bayrağı görüldü.

Hükümet adımları ve seçim hesapları

Bakan Geffray, grevden önce hükümetin devlet liselerinde iptal edilmesi planlanan 836 kadrodan vazgeçtiğini ve liselerde 500 yeni öğretmen kadrosu açılacağını duyurdu. Başbakan Sébastien Lecornu da okulların yenilenmesini finanse etmeleri için yerel yönetimlere yaklaşık 4,4 milyar dolar ayırdı. Aşırı sağcı lider Marine Le Pen X’te, "Sosyal kriz siyasi yanıtlar bulmalı ve bu yanıtları biz sunacağız" diye yazdı. Merkez sol adayı Raphaël Glucksmann ise Paris yürüyüşüne katıldığı sırada, "Bu ülkenin adalete ihtiyacı var" dedi.

Paris’te Cumhuriyet Meydanı’ndaki göstericiler

Protestolar, Macron’un üçüncü kez aday olamayacağı cumhurbaşkanlığı seçimlerine beş ay kala düzenleniyor. Protesto dalgası, personel eksikliğini protesto eden Paris’in banliyölerinden Créteil’deki lise öğrencilerinin eylemiyle başladı. Ardından ülke geneline yayılarak hayat pahalılığına karşı daha geniş bir harekete dönüştü.

Görüntülerde Fransız polis helikopterlerinin protestolar sırasında olası isyan veya yağma eylemlerini izlemek için Paris üzerinde uçtuğu görülüyor. 17 Ekim’de çıkan isyan ve yağma olayları güvenlik güçlerini şaşırtmış, bu durum Macron’un kriz yönetimine yönelik eleştirileri artırmıştı. Grev, Fransa’daki nükleer santrallerde elektrik üretiminin de azalmasına neden oldu.

Video: ConflictTR / X. Fotoğraflar: Anadolu