Mısır'ın Yeni Alemin kentinde Hamas heyeti ile Mısır, Katar ve Türkiye'den arabulucular arasında süren müzakerelerde, Hamas'ın sunduğu yeni formüller iyimserlik yarattı. Görüşmelere katılan bir Filistinli kaynak, Hamas'ın son teklifinin ardından müzakerelerde olumlu bir atmosferin hakim olduğunu belirtti.
Mısır istihbarat başkanı Hasan Raşad'ın başkanlık ettiği toplantılar, 6 Haziran'da Kahire'de başlayan sürecin devamı niteliğinde. Görüşmeler, ABD Başkanı Donald Trump'ın oluşturduğu 'Dünya Barış Konseyi'nin planının ikinci aşamasına geçişi ele alıyor.
İkinci aşamanın ana hatları
Geçen Ekim ayında Şarm El-Şeyh'te imzalanan ateşkesin ilk aşaması, askeri operasyonların durması ve İsrailli esirlerin teslimiyle tamamlandı. Şimdi gündemdeki ikinci aşama, İsrail ordusunun 'kızıl hat' olarak adlandırılan bölgeye çekilmesini öngörüyor. Bu çekilme, İsrail kontrolündeki alanın Gazze'nin yaklaşık yüzde 20'sine inmesi ve Gazze'nin kalıcı olarak işgal edilmemesi anlamına geliyor.
Bu aşama aynı zamanda direniş gruplarının silahlarının kontrol altına alınması, kalan tünellerin imhası, uluslararası isimlerden oluşan bir yürütme konseyi ile Filistinli teknokrat bir hükümetin kurulması ve yeniden imar planının başlatılması gibi başlıkları içeriyor.
Hamas'ın değişiklikleri ve iyimser sinyaller
Hamas'tan üst düzey bir yetkili, hareketin yönetimdeki kontrol ve silahların toplanıp depolanmasına ilişkin endişeleri gideren değişiklikler yaptığını açıkladı. Yetkili, eski hükümetin maaş ve çalışan yükümlülükleriyle ilgili maddenin tamamen karara bağlandığını ifade etti.
Aynı kaynak, Hamas heyetinin arabuluculardan 'mevcut tekliflere İsrail'in onayını garanti edebileceklerine' dair net sinyaller aldığını söyledi. Bu durum, ateşkesin ikinci aşamasının ayrıntılarına geçişin yakın olduğu yorumlarına yol açtı.
Silahların kontrolü ve geçiş dönemi
Hamas yetkilisi, üzerinde çalışılan formülün bir 'sükunet dönemi' öngördüğünü, bunun bir ateşkes olmadığını, siyasi bir ufka zemin hazırlayacak 'hazırlık dönemi' olduğunu belirtti. Sürenin henüz belirlenmediği kaydedildi.
Silahların toplanmasıyla ilgili düzenlemeye göre, silahlar 'Filistin içi' bir çerçevede, Ulusal Gazze Yönetim Komitesi gözetiminde toplanıp Gazze'de depolanacak.
Ulusal Komite'nin engeli ve polis gücü
Gazze'de günlük kamu hizmetlerini üstlenmesi planlanan teknokrat Ulusal Gazze Yönetim Komitesi'nden bir yetkili, komitenin bölgeye giriş talebinin Dünya Barış Konseyi yöneticisi tarafından defalarca reddedildiğini açıkladı. Yetkili, 'Bütün göstergeler, komitenin yakın zamanda Gazze'ye giremeyeceğine işaret ediyor' derken, tüm adımların 'çok yavaş' ilerlediğini vurguladı.
Komitenin, Mısır'da eğitilecek 5 bin kişilik bir polis gücünün çekirdeğini oluşturacak isim listesini hazırladığı, ancak bu kişilerin Mısır'a ulaşıp eğitime başlamasının uzun zaman alacağı belirtiliyor.
5. Madde üzerinde uzlaşı
Ulusal Komite'nin görev, yetki ve yükümlülüklerini düzenleyen 5. Madde üzerinde nihai bir metin üzerinde uzlaşı sağlandı. Hamas ve Filistinli grupların kabul ettiği, Dünya Barış Konseyi temsilcilerinin de olumlu yaklaştığı yeni 4 fıkralık metin şöyle:
- Mevcut hükümet çalışanlarının görevlerine devamı ve haklarının korunması.
- Hükümetin üçüncü şahıslara olan borç ve mali yükümlülüklerinin üstlenilmesi.
- Çalışanlarla ilgili işlemlerde hukuki ve idari sistemin esas alınması.
- Tartışmalı konuların ulusal mutabakatla özel bir mekanizma aracılığıyla çözülmesi.
Hamas, Mısır'daki görüşmelerin hedefinin ateşkesi sağlamlaştırmak ve Şarm El-Şeyh mutabakatının tüm taahhütlerinin uygulanmasını sağlamak olduğunu duyurmuştu. İsrail'in, Dünya Barış Konseyi ve beraberindeki uluslararası istikrar gücünün Gazze'ye girişine onay verdiği belirtilirken, Gazze'nin geleceğini şekillendirecek müzakerelerde kritik bir aşamaya girilmiş görünüyor.
