ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yaşanan krizde askeri tırmanışı genişletme tehdidinde bulunarak bölgedeki gerilimi daha da artırdı. Bir ay önce varılan geçici ateşkes anlaşmasının çökmesiyle birlikte Trump, İran'ın enerji santralleri ve köprülerini vurma, Hark Adası petrol merkezini ele geçirme ve Kazma Dağı'ndaki nükleer bağlantılı tesisi bombalama gibi seçenekleri değerlendirdiğini açıkladı.
Ancak uzmanlar, İran hükümetini devirmeye yönelik tehlikeli bir kara işgali dışında, bu tür bir tırmanışın Tahran'ı rotasını değiştirmeye zorlama ihtimalinin düşük olduğu görüşünde. Eski ABD istihbarat subayı Jonathan Panikoff, "Bu son saldırı dizisinin İranlıları düşüncelerini değiştirmeye zorlayacağına inanmak için hiçbir neden yok" dedi.
Hürmüz ve Kızıldeniz rotaları tehdit altında
Karşılıklı misilleme saldırıları altıncı gününe girerken İran, ABD'nin enerji altyapısını vurması halinde Yemen'deki Husileri Kızıldeniz'in girişindeki Babülmendep Boğazı'nı kapatmaya yönlendirebileceği sinyalini verdi. Üç kaynak, bu durumun küresel enerji arzına yönelik yeni bir tehdit oluşturduğunu belirtti.
İran, savaş sırasında dünya petrol sevkiyatının beşte birini durdurabileceğini göstererek Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü bir koz olarak kullanıyor. Tahran, su yolunun yönetiminde kendisinin de rolü olduğunu, hatta ücret alabileceğini düşünürken, ABD ve Körfez müttefikleri serbest geçişte ısrar ediyor.
Ekonomik baskı ve diplomatik çıkmaz
Kriz, Trump'ın kasım ayındaki ara seçimler öncesinde savaşı sona erdirme baskısı altında olduğu bir döneme denk geldi. Geçici anlaşmayı kalıcı barışa dönüştürmeyi amaçlayan müzakereler durma noktasına gelirken, perde arkasında diplomatik hareketlilik olabileceğine dair işaretler de var.
İran ayrıca, Washington'un İran'ın uluslararası petrol satışına izin veren muafiyeti iptal etmesinin ardından artan ekonomik baskıyla karşı karşıya. Bu muafiyet, geçici anlaşma kapsamında İran'ın en büyük kazanımlarından biriydi.
Üç ABD'li yetkili, ABD saldırı dalgasının "şekillendirme operasyonları" işlevi görebileceğini ve Trump'a daha büyük adımlar atmadan önce İran askeri kabiliyetlerini hedefleme seçeneği sunabileceğini söyledi. İran ise savaşı genişletmeye hazır olduğunun sinyalini vererek, ABD'nin Körfez'deki müttefiklerinin sivil tesislerini vurabileceği uyarısında bulundu.
Uzmanlardan sertleşme uyarısı
İsrail Ulusal Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü'nden Danny Citrinowicz, "Yönetim ne kadar baskı uygularsa uygulasın, İran liderliğinin teslim olması pek mümkün değil" ifadelerini kullandı. Citrinowicz, "Başkan Trump hedef listesini genişletmeye devam ederse Tahran'ın da aynı şekilde karşılık vermesi muhtemeldir" diye yazdı.
Bazı analistler, ikinci dönem için yabancı müdahalelerden kaçınma vaadiyle kampanya yürüten Trump'ın, 28 Şubat'ta savaşı başlattığında yaptığı hataların bir kısmını tekrarlıyor olabileceğini öne sürdü.
